Gepubliceerd: 17 januari 2015
Bron: nu.nl

Wilde bijen bedreigd door zieke door mensen gehouden bijen

Virussen die door de mens gehouden honingbijen bij zich dragen, kunnen op wilde bijen overspringen en daarom moeten de zieke bijen uit natuurlijke omgevingen geweerd worden.

De Engelse onderzoekers van de University of Exeter beschreven hun onderzoek in het tijdschrift Journal of Applied Ecology.

CommerciŽle soorten van de honingbij en hommels worden gebruikt om onze gewassen te bestuiven zoals tomaten, paprika's en koolzaad. De snel evoluerende virussen die door deze populaties bijen meegedragen worden, kunnen de wilde bestuivers zoals wilde bijen, zweefvliegen en vlinders, besmetten. Daarmee vormen de bijen een bedreiging voor de biodiversiteit.

De wereldwijde waarde van de bestuivers wordt geschat rond de 153 miljard Euro per jaar. Die commerciŽle bestuiving wordt vooral gedaan door honingbijen en hommels, maar ook wilde bestuivers spelen een belangrijke rol bij het bestuiven van de planten.

Bijenstand

De bijenstand wordt al jaren bedreigd door het verdwijnen van de natuurlijke, diverse leefomgeving, infectieziekten en waarschijnlijk ook door het gebruik van bepaalde pesticiden.

De onderzoekers roepen honingbijhouders dan ook op om te proberen de bijen zo veel mogelijk van de natuurlijke populaties te scheiden.

Het grootste probleem rond het verspreiden van virussen is de Varroa-mijt. Deze parasiet helpt met het verspreiden van virussen en versterkt mogelijk ook hun schadelijkheid.

Eťn van de virussen, het verschrompelde vleugeltjes-virus, werd recentelijk aangewezen als een opkomende ziekte bij bestuivers en de verspreiding naar wilde hommels wordt gelinkt aan commerciŽle honingbijen.

Sociale gedrag

Het sociale gedrag van honingbijen, hommels en sociale wespen zorgt voor perfecte condities om ziektes over te dragen binnen een kolonie en tussen verschillende soorten.

Het risico van verspreiding kan verder vergroot worden door slecht management van de commerciŽle soorten, zoals bij internationale transporten van de beestjes.

De onderzoekers gaan in de toekomst meer screenings op internationale transporten doen. Ook zullen ze kijken of bestaande regelingen voor behoud van wilde populaties effectief zijn.

 
Gepubliceerd: 25 november 2014
Bron: nu.nl

Gebrek aan lievelingsvoedsel nekt bijen

De achteruitgang van bepaalde bijensoorten hangt samen met de achteruitgang van de bloemen waar ze hun voedsel vandaan halen.

Wetenschappers dachten al langer in deze richting, maar bijenspecialist Jeroen Scheper van het Wageningse Alterra heeft bewijs gevonden voor deze theorie.

Scheper bestudeerde samen met collega's van de universiteiten van Leiden en Nijmegen het stuifmeel van bijen in museumcollecties. Op die manier brachten ze in kaart bij welke bloemen en planten de verschillende bijensoorten hun voedsel het liefste haalden.

Ze ontdekten dat er een verband is tussen de achteruitgang van bijensoorten en de achteruitgang van hun favoriete voedsel.

Vlinderbloemigen

''Uit ons onderzoek kwam bijvoorbeeld naar voren dat soorten die het liefste vlinderbloemigen eten, nu minder voorkomen dan voor 1950'', aldus Scheper.

Dat vlinderbloemigen, zoals klaver, minder voorkomen dan vroeger, was al bekend. Wat het voorkeursvoedsel is van de verschillende bijensoorten, nog niet. Dat laatste leidden de onderzoekers af van het stuifmeel dat aan de museumbijenpootjes hing.

Volgens de onderzoekers kan de achteruitgang van de bijensoorten het beste gekeerd worden door specifieke bloemenmengsels te zaaien.

"Nu worden er standaardbloemenmengsels gezaaid. Veel bijen profiteren hiervan, maar niet de bijen die het het hardst nodig hebben", aldus Scheper. "Daarvoor moet je juist klaver, klokjes en korenbloemen zaaien."

 
Gepubliceerd: 13 november 2014
Bron: nu.nl

Intratuin weert bijengif

Tuincentrum Intratuin gaat alle bestrijdingsmiddelen die mogelijk leiden tot de sterfte van bijen en hommels uitbannen.

Dat meldt de Volkskrant donderdag.

Het bedrijf belooft binnen zes jaar negen gewasbeschermingsmiddelen die in verband worden gebracht met bijensterfte van de planten te halen.

In april bleek uit onderzoek van Greenpeace dat tuincentra massaal verboden en omstreden middelen gebruiken op sierplanten.

Komend jaar haalt Intratuin de voor bijen risicovolle chemische bestrijdingsmiddelen die consumenten zelf kunnen kopen uit het schap, zo meldt de Volkskrant. Ook komt het tuincentrum met een assortiment vlinder- en bijenlokkende planten die gegarandeerd vrij zijn van de middelen.

 
Gepubliceerd: 25 augustus 2014
Bron: nu.nl

Eerste honingbijen evolueerden in AziŽ

De eerste honingbijen evolueerden vermoedelijk in AziŽ, zo blijkt uit nieuwe wetenschappelijk onderzoek.

Honingbijen stammen waarschijnlijk af van een oud ras van bijen dat nesten bouwden in holtes van rotsen en bomen.

Deze voorouders van de moderne honinbij leefden in AziŽ en niet in Afrika zoals tot nu toe werd aangenomen.

Dat melden Zweedse onderzoekers in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Genetics.

DNA-analyse

De wetenschappers kwamen tot hun bevindingen door de DNA-volgorde van honingbijen uit 14 verschillende populaties te analyseren.

Uit het genoom konden ze afleiden over welke eigenschappen de eerste honingbijen vermoedelijk beschikten en waar ze leefden.

"De evolutionaire stamboom die we hebben gereconstrueerd ondersteunt de huidige theorie over een Afrikaanse afkomst niet", verklaart hoofdonderzoeker Matthew Webster op de nieuwssite van de Universiteit van Uppsala. "Dit biedt nieuwe inzichten in de wijze waarop honingbijen zich hebben verspreid over de wereld."

Fossiel

Het oudste fossiel van een primitieve honinbij komt ook uit AziŽ. De resten van dit dier zijn in 2006 aangetroffen in een stuk barnsteen in Myanmar en bleken ongeveer 40 miljoen jaar oud te zijn.

De oudste bewijzen van menselijke jacht op honingbijen zijn gevonden op schilderingen in grotten in de buurt van Valencia. Op de 7000 jaar oude tekeningen zijn afbeeldingen van bijen te zien.

Verder is bekend dat de oude Egyptenaren 2400 jaar voor Christus al bijen hielden in cilindervormige korven.

 
Gepubliceerd: 14 april 2014
Bron: Novum

Bijensterfte is sterk afgenomen in Nederland

Imkers hebben de afgelopen twee winters minder bijenvolken verloren dan in de winters daarvoor.

Dat meldt Wageningen University maandag op basis van een enquÍte onder imkers. Het landelijke sterftepercentage was deze winter 9,2 procent, terwijl het jarenlang op 25 procent heeft gelegen.

Een winter eerder stierf ongeveer 13 procent van de bijen, blijkt uit de enquÍte, die werd uitgevoerd door de Nederlandse Bijenhouders Vereniging (NBV) onder zesduizend imkers. 69 procent van de imkers zei de afgelopen winter helemaal geen uitval van een volk te hebben gehad.

"Deze uitslagen zijn bemoedigend, maar het is te vroeg om te spreken van een trend", zegt onderzoeker Bram Cornelissen van de universiteit in een verklaring. Het is op dit moment nog niet bekend waardoor de wintersterfte in de afgelopen twee jaar lager was dan in de jaren daarvoor. De winter van dit jaar was zacht, maar de winter daarvoor juist streng.

Parasieten

De winterse bijensterfte is al jaren hoog. Dat heeft meerdere oorzaken volgens onderzoekers. Zo zijn er parasieten die bijen ziek maken. Ook zou het gif dat boeren gebruiken om hun gewassen te beschermen slecht zijn voor de bijen.

Omdat bijen zorgen voor de bestuiving van gewassen, spelen ze een belangrijke rol bij voedselproductie voor mensen.

Het lage wintersterftecijfer van dit jaar wil echter niet zeggen dat het eind van de sterfteproblemen bij bijen in zicht is, aldus de onderzoeker.

"Een verbod op voor bijen schadelijke bestrijdingsmiddelen in de landbouwgebieden is nodig. Op biologische landbouwbedrijven is de biodiversiteit bijvoorbeeld gemiddeld 30 procent hoger."

 
Gepubliceerd: 02 april 2014
Bron: nu.nl

Kwart Europese hommelsoorten dreigt uit te sterven

Intensieve akkerbouw en klimaatverandering bedreigen bijna een kwart van de Europese hommelsoorten met uitsterven.

Daarvoor waarschuwt de International Union for Conservation of Nature (IUCN).

In de studie, gefinancierd door de Europese Unie, werden alle 68 Europese hommelsoorten onderzocht. Daaruit bleek dat 24 procent op het punt staat te verdwijnen. Bijna de helft van alle hommelsoorten had te maken met een afnemende populatie.

Net zoals de snelle afname van het aantal bijen, is het verlies van hommels ook een bedreiging voor de mens omdat ze een grote bijdrage leveren aan het bestuiven van bloemen. Volgens het IUCN zijn drie van de vijf belangrijkste bestuivers in Europa hommelsoorten.

Klimaatverandering

De belangrijkste bedreigingen voor de hommels zijn klimaatverandering, intensivering van de landbouw en veranderingen in het gebruik van agrarische gronden.

Onderzoeker Ana Nieto maakt zich grote zorgen over de voedselproductie. "Het is belangrijk dat de leefomgeving van de hommels goed wordt beschermt en de ecosystemen herstellen. Het zou enorm helpen als de landbouwsector biodiversiteitsvriendelijker wordt. Dat is essentieel voor het terugdringen van de bedreigingen voor Europese hommels."

Waddenhommel

Een van de soorten die het sterkst door klimaatverandering wordt bedreigt is de Bombus hyperboreus, ook wel waddenhommel genoemd. De twee na grootste Europese hommel ziet haar leefgebied in de Scandinavische en Russische toendra snel slinken.

De voorheen wijdverspreide waddenhommel zag een afname van zo'n 80 procent. Dat komt vooral omdat haar belangrijkste voedsel, de klaver, steeds vaker wordt verwijderd.

Nederland

In Nederland is de situatie voor bijen en hommelsextra zorgelijk, zegt Sijas Akkerman van Natuur & Milieu. Grootste kwaaddoener is de Nederlandse landbouwindustrie die de hoogste bestrijdingsmiddelengebruik van Europe heeft.

"Een verbod op voor bijen schadelijke bestrijdingsmiddelen in de landbouwgebieden is nodig. Op biologische landbouwbedrijven is de biodiversiteit bijvoorbeeld gemiddeld 30 procent hoger."

 
Gepubliceerd: 18 maart 2014
Bron: ANP

Kamer wil verbod op bijengif

Als het aan de Tweede Kamer ligt, gaat de nieuwste lichting bestrijdingsmiddelen die de kans op bijensterfte vergroten in de ban.

De Kamer steunde dinsdag een verzoek van de Partij voor de Dieren aan het kabinet om te beginnen met het traject voor een 'nationaal moratoriumí op alle gewasbeschermingsmiddelen met neonicotinoiden en fipronil.

Volgens de Kamer moet het gebruik van deze middelen worden opgeschort, omdat geen enkele toepassing ervan veilig is gebleken.

Eerder vroeg de Kamer al om Europese maatregelen. Volgens een berekening in opdracht van Greenpeace blijft ook met de Brusselse aanpak nog 80 procent van het bijengif buiten schot.

 
Gepubliceerd: 09 januari 2014
Bron: NU.nl

Tekort aan bijen dreigt in Europa

Er dreigt in Europa een tekort aan bijen te ontstaan, doordat de bijenpopulatie achterblijft bij het aantal bijen dat nodig is voor het bestuiven van gewassen.

Dat blijkt uit onderzoek dat gepubliceerd is in het wetenschappelijke tijdschrift Plos One.

Volgens de wetenschappers is het benodigde aantal bijen om gewassen te bestuiven 4,9 keer zo snel gestegen als het daadwerkelijke aantal bijen.

Het totale aantal bijen in Europa is gegroeid van 22,5 miljoen naar 24,1 miljoen koloniŽn, maar ook het aantal gewassen is enorm gestegen. Wereldwijd is ongeveer een derde van alle oogsten afhankelijk van bestuiving door insecten. De bijenpopulatie is niet evenredig meegegroeid.

Biodiesel

Vooral de opkomst van biodiesel is een mogelijke oorzaak van het tekort aan bijen. Biodiesel wordt gemaakt uit onder meer koolzaad en sojabonen. Daarvan zijn de laatste jaren veel velden aangelegd in Europa door regelingen om meer gebruik te maken van deze soort brandstof. Deze gewassen zijn afhankelijk van bestuiving door bijen.

De hoeveelheid energie uit hernieuwbare bronnen in het vervoer, zoals biodiesel, moet in 2020 in Europa minstens 10 procent bedragen van het totale energiegebruik. Biodiesel wordt hierdoor de laatste jaren vaker geproduceerd en gebruikt.

Bedreigd

De bijen hebben het de laatste jaren zwaar. Door de mens wordt de bijenpopulatie bedreigd met bestrijdingsmiddelen en ziektes. Eerder dit jaar werden daarom bepaalde soorten gif al verboden voor particulieren.